Inleiding

In dit hoofdstuk worden achtereenvolgens de relevante artikelen uit respectievelijk de Arbowet, het Arbobesluit, de Arboregeling, de Arbobeleidsregels en de binnenvaart wetgeving weergegeven. Deze volgorde is conform de opbouw van de wet.


Arbowet

Valincidenten kunnen blijvende invaliditeit of de dood van het slachtoffer tot gevolg hebben. Werkgevers zijn zich ervan bewust dat een vermindering van het aantal valincidenten onder meer kan worden bereikt door het nemen van voorzorgsmaatregelen.

 

Arbobesluit

In hoofdstuk 3 en 7 van het Arbobesluit

zijn artikelen opgenomen die betrekking hebben op valgevaar en gevaren die samenhangen met transport. Het betreft hier de volgende artikelen:

  • Markering gevaarlijke plaatsen (artikel 3.15)
  • Voorkomen valgevaar (artikel 3.16)
  • Mobiele arbeidsmiddelen (artikel 7.17)
  • Arbeidsmiddelen voor het hijsen en heffen van lasten of personen (artikel 7.18 en 7.20)
  • Tijdelijke werkzaamheden op hoogte (artikel 7.23 en 7.23a)
  • Toegang tot het schip (artikel 7.24)
  • Keuze persoonlijk beschermingsmiddel (artikel 8.2)

 

Arboregeling

In de Arboregelingen is het volgende relevante artikel opgenomen:

  • veiligheids- en gezondheidssignalering (hoofdstuk 8)

 

Arbobeleidsregels

De beleidsregel 3.16 die specifiek gaat over voorzieningen ter voorkoming van valgevaar is niet van toepassing aan boord van schepen. Voor schepen gelden de voorschriften voor de voorzieningen bij valgevaar zoals die in de schepenwetgeving zijn opgenomen. Omdat uit de recente onderzoeken blijkt dat valgevaar doodsoorzaak nummer een aan boord van schepen is, is gekozen dit onderwerp toch in de Arbocatalogus op te nemen.

 

Binnenvaartwetgeving

In de respectievelijke scheepvaartwetgeving met betrekking op de binnenvaart geven zowel het ROSR, de Binnenvaartwet en het Binnenschepenbesluit richtlijnen voor het veilig inrichten van de werkplek en het specifiek voorkomen van valgevaar.

Relevante artikelen uit de Binnenvaartwet en respectievelijk het ROSR

  • Klimvoorzieningen (artikel 11.07)
  • Bescherming tegen vallen (artikel 11.02)
  • Algemene bepalingen (artikel 11.01)

Relevante artikelen uit het Binnenschepenbesluit

  • Veiligheid van arbeidsplaatsen in het algemeen (artikel 11.13)
  • Beveiliging tegen vallen (artikel 11.16)
  • Vloeren, wanden, plafonds, ramen en schijnlichten van arbeidsplaatsen (artikel 11.18.)

Hier geldt dus wederom het principe van Lex Specialis gaat boven Lex Regalis (specifieke wetgeving gaat altijd uit boven de algemene wetgeving) en focussen wij ons op de artikelen uit deze wetgeving.

De systematiek van de Arbeidsomstandighedenwet (Arbo-wet) is erop gericht dat een risico in eerste instantie bij de bron wordt aangepakt. De beste mogelijkheid daartoe is dat bij nieuwbouw al in de ontwerpfase (’op de tekentafel’) rekening wordt gehouden met de keuze van het juiste arbeidsmiddel in de bouw-, de gebruiks- en de onderhoudsfase van een schip, waarbij oplossingen worden bedacht die een alternatief bieden voor het veilig inrichten van de werkplek op hoogte.

Het Arbobesluit eist dat de werkgever veilige en gekeurde arbeidsmiddelen ter beschikking stelt, maatregelen neemt om valgevaar te voorkomen, de instructie verzorgd bij het gebruik van de scheepsuitrusting en toezicht houdt op juiste naleving van deze instructies. Dit kan door middel van het aanbrengen van een veilige steiger, stelling of werkvloer of het aanbrengen van hekwerken en leuningen. Als dit niet kan omdat bijvoorbeeld het aanbrengen ervan te grote risico’s met zich meebrengt, mogen vangnetten of harnasgordels met lijnen worden gebruikt.


Pas als blijkt dat een dergelijke bronaanpak niet, of niet op korte termijn kan worden gerealiseerd, moet het gebruik van collectieve arbeidsmiddelen worden overwogen.


De werkgever moet in ieder geval de werkplek veilig inrichten indien:

  • Men moet werken op 2,5 meter hoogte of meer.
  • Men moet werken op arbeidsplaatsen die in beweging zijn of kunnen komen, en waarbij onmiddellijk valgevaar bestaat.
  • Als het hoogteverschil kleiner is dan 2,5 meter en er sprake is van risicoverhogende omstandigheden waardoor de gevolgen van een val erger worden (bijvoorbeeld bij werken boven water of boven opgetild materiaal).

Hier hebben de werkgevers en werknemers die werkzaamheden op hoogte (laten) verrichten, een eigen verantwoordelijkheid voor het veilig uitvoeren van de werkzaamheden.

De keuze voor de juiste maatregelen baseert men op de specifieke vragen over valgevaar uit Binnenvaart branche Risico-Inventarisatie en –Evaluatie (RI&E).

Ga naar boven