Klachten van het bewegingsapparaat ontstaan vaak door een combinatie van belastende factoren. Bijvoorbeeld tillen in een slechte werkhouding, een houding lang vasthouden en tegelijk veel kracht leveren, of steeds dezelfde beweging uitvoeren terwijl men ook nog ver moet reiken. Daarbij is het evenwicht verstoord tussen fysieke belasting en belastbaarheid. Klachten aan rug, nek, schouder en armen, elleboog, hand en pols, heupen, knieën en voeten kunnen het gevolg zijn.



Afbeelding: tillen met grote reikafstand in deze situatie is het verstandig een andere positie te kiezen om te tillen of met meerdere personen te tillen om het gewicht over deze personen te verdelen


De volgende vormen van lichamelijke belasting zijn te onderscheiden:
  • Temperatuurbelasting
  • Energetische belasting
  • Mechanische belasting 
Temperatuur belasting
Het Arbobesluit (Afdeling 1. Temperatuur en luchtverversing Artikel 6.1) bevat de volgende onderwerpen:
  1. Rekening houdend met de aard van de werkzaamheden die door de werknemers worden verricht en de fysieke belasting die daar het gevolg van is, veroorzaakt de temperatuur op de arbeidsplaats geen schade aan de gezondheid van de werknemers.
  2. Indien door de temperatuur op de arbeidsplaats of door ongunstige weersomstandigheden toch schade aan de gezondheid van de werknemers kan ontstaan, worden persoonlijke beschermingsmiddelen ter beschikking gesteld. Indien de ter beschikking gestelde persoonlijke beschermingsmiddelen schade aan de gezondheid niet kunnen voorkomen, wordt de duur van de arbeid in een zodanige mate beperkt of wordt de arbeid met een zodanige frequentie afgewisseld door een tijdelijk verblijf op een plaats waar een temperatuur heerst als bedoeld in het eerste lid, zodat geen schade aan de gezondheid ontstaat.
 Voorbeelden van werken onder temperatuurbelasting zijn:
  • Machinekamer in bedrijf: met draaiende voortstuwingsmotor, generator, verwarmingsinstallatie voor de ladingverwarming;
  • Tankreinigingswerkzaamheden: dragen van vloeistofdichte overall, werkzaamheden met warm/heet water, reinigingswerkzaamheden in de tank.
  • Verfwerkzaamheden in de zomer en in de zon met hoge buitentemperaturen.
Energetische of fysiologische belasting
Energetische belasting ontstaat als door langdurig dynamisch werk de energievoorziening van het gehele lichaam wordt aangesproken. Door de dynamische activiteit van grote spiergroepen wordt een beroep gedaan op de capaciteit van de bloedsomloop, de ademhaling en de stofwisseling. Het energiegebruik wordt vergroot, de zuurstofopname wordt vergroot, er ontstaat een snellere hartslag en een vergrote zweetproductie.

Dit kan zorgen voor algehele vermoeidheid. De capaciteit van het hart en longstelsel (met andere woorden: de conditie) is de beperkende factor. De grootte van de belasting is afhankelijk van de intensiteit en de tijdsduur van de werkzaamheden. Door een hoge of lage temperatuur wordt deze fysiologische belasting vergroot.
 
Voorbeelden van werken onder energetische of fysiologische belasting zijn:
  • Langdurige tankreinigingswerkzaamheden, met behulp van luiwagens, borstels, hoge druk spuiten;
  • Gespannen houding als roerganger tijdens varen op radar in dikke mist;
  • Schoonmaakwerkzaamheden tijdens een werfperiode, zoals: kettingbakken, bunkers, walgangen.
Mechanische belasting
Mechanische belasting in het werk bestaat uit het tillen en dragen van gewichten, duwen en trekken, door trillende apparaten, ongunstige werkhoudingen of het frequent uitvoeren van dezelfde bewegingen. Hierdoor ontstaat vaak lokale problematiek. Dit betreft spieren die overbelast zijn (’spit’ in de rug) of spier/pees/botverbindingen die pijn doen (bv. bij een tennisarm).
 
Voorbeelden van werken onder mechanische belasting zijn:
  • Tillen en dragen van laad/losslangen, koppelstukken, meerdraden en touwen;
  • Duwen en trekken aan: laad/losslangen, ring/steeksleutels voor het vastzetten/losmaken van bouten en moeren, trekken aan meerdraden en touwen tijdens het afmeren;
  • Ongunstige houdingen: gebruik van ring/steeksleutels voor het vastzetten/losmaken van bouten en moeren van laad/losslangen, trekken aan meerdraden en touwen tijdens het afmeren;
  • Repeterende bewegingen: het verven van grote oppervlakten, als roerganger langdurig in de zelfde houding de stuurhendel bedienen, een bikhamer/schuurmachine bedienen.


Afbeelding: zware koppelstukken

 
Tillen en dragen
Het tillen van (zware) lasten is de bekendste vorm van lichamelijke belasting. Of een tilsituatie toelaatbaar is of niet, hangt van veel factoren af. Gewicht is een belangrijke factor, maar de reikafstanden, de lichaamshouding en duur van de belasting spelen ook een belangrijke rol. Zie ook de National Institute for Occupational Safety and Health (NIOSH)-richtlijn
 
 

Afbeelding: zwaar tillen, bij het tillen van dit formaat slangen moet men er voor zorgen dat er wordt gelet op de houding van de rug en er dus met meerdere personen wordt getild of tillen met een tilhulp (kraan zodat de belasting per persoon niet hoger is dan de toegestane 23 kg.


Duwen en trekken
Bij het voortduwen of achter zich aantrekken van voorwerpen kan een overmatige belasting optreden. Hierbij moet niet alleen gelet worden op gewicht en afmetingen van de last, maar zeker ook op de aard van de ondergrond, de aanwezigheid van een helling. Daarnaast spelen ook factoren van uzelf als uitvoerder een rol, zoals lichaamafmetingen, kracht en ervaring.
 


Afbeelding: trekken aan staaldraden, bij het werken met staaldraden komen krachten op het lichaam die veel vanuit de armen en rug komen, vereist is een goede (antislip) ondergrond, zodat men stevig staat en niet kan uitglijden. Bij het binnen halen van een draad (Die al snel 50-70kg per 100 mtr weegt) is het goed om dit met meerdere personen te doen.


Ongunstige houdingen
Als uw lichaamshouding langdurig ongunstig is (gewrichten in een afwijkende stand), kan lichamelijke overbelasting ontstaan. Beïnvloedende factoren zijn: de mate waarin de houding belastend is, de tijd dat de houding wordt aangenomen, de krachten die moeten worden uitgeoefend en de mate van afwisseling.
 

Afbeelding: verkeerde zithouding, langdurig in de verkeerde zithouding zitten is niet goed voor spieren gewrichten en de bloedsomloop, regelmatig tussendoor bewegen en vooral rechtop zitten is belangrijk. 


Repeterende bewegingen
Als kortdurende handelingen een lange tijd achter elkaar worden uitgevoerd kan eenzijdige belasting van bepaalde spiergroepen ontstaan.
 
 

Afbeelding: repeterende beweging


De negatieve spiraal van stress en lichamelijke klachten
Vergeet niet dat lichamelijke klachten ook een gevolg kunnen zijn van stress op het werk of in de privé sfeer. De lichamelijke reacties die optreden bij stress kunnen soms bezorgdheid, irritaties en lichamelijke klachten zoals hoofdpijn oproepen. Irritaties kunnen mensen hinderen bij het uitvoeren van hun taken. Door hoofdpijn is men minder geconcentreerd en daardoor zal het werk minder goed worden uitgevoerd.

Ook het lang aanhouden van de klacht kan tot ongerustheid leiden. U kunt zich afvragen: ’hoe lang zal het nog duren?’ en ’gaat dit ooit nog over?’ Zulke gedachten en irritaties kunnen tot ’nieuwe’ stressreacties leiden.  Zo ontstaat er een negatieve spiraal van stress, lichamelijke klachten en stress. Het gevolg hiervan is het optreden van langdurige stress. 

Het is zelfs mogelijk dat de oorspronkelijke oorzaak van stress allang verdwenen is, maar dat de lichamelijke klachten die erop volgden een ’nieuwe’ oorzaak van stress vormen. Deze opeenvolging van stressreacties kan aanleiding geven tot een misverstand. Mensen denken vaak dat stress geen rol speelt bij de lichamelijke klacht, omdat zij bij stress denken aan de ’oorspronkelijke oorzaak van stress’. Als deze ’oorspronkelijke oorzaak’ voorbij is, denken mensen al snel dat hun stress voorbij is. Nieuwe oorzaken van stress die volgen op de lichamelijke klachten, worden daarom vaak niet als zodanig herkend.

Ga naar boven